“Làng ma”: Hàng trăm công dân “vô danh”

12-07-2008 22:41:50 GMT +7

http://www.phapluat tp.vn/news/ nha-nuoc/ view.aspx? news_id=220873

N.NAM - T.HOÀN - V.THƯỢNG

Nỗi đau đáu của mẹ con chị Ly Lan là những tấm giấy tờ tùy thân. Ảnh: N.NAM

Không hộ khẩu, không chứng minh nhân dân nên thân phận pháp lý lẫn việc làm đều bấp bênh.

Hàng trăm căn nhà thuộc các tổ dân phố từ 45 đến 49 (phường 12, quận Bình Thạnh, TP.HCM) được xây trên nền một khu nghĩa địa cũ. Do đó, người dân thường gọi nơi đây là “làng ma”. Dân “làng ma” phải sống trong cảnh không có hộ khẩu, chứng minh nhân dân (CMND)... gần 20 năm nay.

Nhà có số nhưng không phải số nhà

Từ chợ cây Điệp vào khu vực “làng ma”, chúng tôi phải đi vào những con hẻm ngoằn ngoèo, có đoạn chỉ vừa một chiếc xe máy chạy qua. Những dãy nhà nằm san sát nhau. Nhà nào cũng được gắn số nhưng đó là số thứ tự để địa phương quản lý. Hiếm hoi lắm mới có một căn được cấp số nhà tạm như nhà anh Phạm Bá Lợi.

Trước đây, gia đình anh Lợi có hộ khẩu tại TP.HCM nhưng hộ khẩu đã bị cắt khi đi kinh tế mới ở Tây Ninh. Đến năm 1990, cả nhà chính thức chuyển về khu vực này cất nhà ở. Gần 20 năm qua, gia đình anh vẫn chưa được nhập lại hộ khẩu thành phố. Năm 1991, anh Lợi được cấp giấy CMND tạm thời nhưng đã bị thu lại mấy năm sau đó. Cuốn sổ KT3 (sổ tạm trú có thời hạn) trở thành tờ giấy quan trọng nhất trong nhà. Nay theo Luật Cư trú, sổ KT3 không còn giá trị nữa, thay vào đó người dân được đăng ký tạm trú vô thời hạn. Đứa con lớn của anh Lợi đã đến tuổi đi làm nhưng không có giấy CMND nên chỉ kiếm được những công việc lặt vặt. Hai vợ chồng anh Lợi sống bằng nghề bán dép ở vỉa hè. Anh Lợi nói: “Trời nắng còn kiếm được đồng ra đồng vào chứ trời mưa thì đành bó gối ở nhà”.

“Quan chức” như chị La Thị Ly Lan, tổ phó tổ 47, cũng không có hộ khẩu. Tấm CMND được cấp từ năm 1978 được chị giữ gìn như một báu vật. Trước đây, chị Lan có hộ khẩu ở huyện Long Thành (Đồng Nai), do chị đi khỏi địa phương quá lâu nên đã bị cắt hộ khẩu. Đứa con gái út của chị năm nay đã 17 tuổi, không có hộ khẩu nên chưa thể làm CMND. Vì hoàn cảnh khó khăn, chị Lan đành để con gái út nghỉ học giữa lớp 10 đi làm thuê kiếm sống.

Nỗi đau đáu gần 20 năm qua của các hộ dân ở khu vực này là được nhập hộ khẩu và làm CMND để con em họ kiếm được việc làm tốt hơn hiện nay.

Dễ sinh tệ nạn xã hội

Chị Nguyễn Thị Linh - một tình nguyện viên của nhóm nữ tình thương ở “làng ma” cho biết đây là khu vực có rất nhiều người dính vào tệ nạn xã hội, đặc biệt là ma túy. Chị Linh kể: “Có nhiều thanh niên tâm sự họ cũng ý thức được việc phải tránh xa ma túy nhưng học hành ít, giấy tờ tùy thân không có nên chỉ làm những công việc lặt vặt, thời gian rảnh rỗi nhiều nên bị bạn bè lôi kéo vào ma túy lúc nào không hay”. Chị Linh đang tiếp nhận gần mười trường hợp cai nghiện hồi gia.

Nhóm của chị đang tìm hiểu, lên danh sách những trẻ vị thành niên chưa có giấy CMND để liên hệ các cấp, các ngành trong quận tạo điều kiện cho các em được đi học nghề, đi làm... Chị bùi ngùi nói: “Nguyện vọng của tụi nó cũng chỉ muốn được đi làm công nhân hay đi bỏ mối nước ngọt, làm bảo vệ thôi nhưng không có giấy CMND thì làm sao mà xin việc?”.

Anh Lợi với giấy tờ kê khai nhà có ghi “Nhà xây dựng không phép trên đất có nguồn gốc là đất công nghĩa địa” nên anh chưa được nhập hộ khẩu. Ảnh: N.NAM

Nước máy: Quá xa vời!

Không chỉ bức xúc về giấy tờ tùy thân, các hộ dân ở “làng ma” còn phải dùng nước giếng khoan bị ô nhiễm nặng để sinh hoạt hàng ngày. Nước máy chỉ vào đến đầu tổ 45 là dừng lại. Ông tổ trưởng tổ 47 cho biết: “Hơn một năm trước có đoàn kiểm tra xuống kiểm tra mẫu nước bơm từ giếng khoan lên. Họ cảnh báo nguồn nước ở đây đã bị ô nhiễm nặng. Từ khi nghe họ thông báo thế, chúng tôi càng lo hơn nhưng nước máy không có thì vẫn cứ phải dùng nước giếng thôi”. Nước máy các hộ phải mua ở bên ngoài gánh vào với giá 4.000 đồng/đôi, chỉ được dùng để nấu ăn. Nếu nhà nào ít người (khoảng bốn người) thì có thể dùng bốn ngày/đôi.

Theo một công văn của Chi nhánh Cấp nước Gia Định, khu vực trên đã được chi nhánh đề xuất đưa vào dự án phát triển mạng lưới cấp nước. Tuy nhiên, khi nào những người dân ở đây được lắp đồng hồ nước thì chi nhánh lại không nói rõ. Ông Nguyễn Y Nhã - Chủ tịch UBND phường 12, quận Bình Thạnh cho biết lý do Chi nhánh cấp nước Gia Định đưa ra là khu vực trên chưa có đường ống cái.

Kiến nghị cấp sổ tạm trú cho dân “làng ma”

Theo Công an phường 12 (quận Bình Thạnh), từ tổ 49 đến tổ 50 có khoảng 219 hộ với 971 nhân khẩu thuộc diện người ở tỉnh, thành khác đến tạm trú. Phần lớn là các hộ đến tạm trú từ những năm 1985-1988. Các hộ này chưa được giải quyết cho nhập hộ khẩu và cấp CMND vì vướng điều kiện về tình trạng nhà. Công an phường 12 đã báo cáo với công an quận, đề nghị tiếp tục gia hạn hoặc cấp sổ tạm trú không thời hạn cho các hộ để dân đỡ đi lại xác nhận khi có việc cần. Công an quận đang chờ ý kiến chỉ đạo của thành phố về việc này.