Gửi bạn thân: Ba Sài G̣n !

Sau khi gửi thư cho bà Dương Thị Tân, vợ anh Điếu Cày, đề nghị bào chữa cho anh. Ngày 02/05/2008 tôi đến công an Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh để làm thủ tục luật sư. Không được công an quận chấp nhận, tôi quyết định đến nhà gặp bà Dương Thị Tân để t́m hiểu sự việc và thuyết phục bà đồng ư cho tôi là người bảo vệ cho anh Điếu Cày.

Tôi nhớ buổi sáng hôm đó, sau những phút giây e dè chị Tân đă tiếp tôi trong tiếng nấc nghẹn ngào, chị bảo “em à! suốt đời chị ở trong bếp, chăm sóc cho con cái và gia đ́nh, bất ngờ hôm nay chị bị xem là tội phạm, đau đớn và nhục nhă quá!”. Chị nói “bây giờ mỗi lần nghe ai gơ cửa chị giật thót người, tay chân bủn rủn v́ lo sợ”. Tôi hỏi lại: Sao chị sợ? chị bảo “người ta suốt ngày triệu tập, khám xét. Bất kỳ lúc nào người ta cũng có thể xông vào nhà chị, chị sợ lắm em à!”

Tiễn tôi ra về, chị dơi theo: “lần sau, trước khi đến em nhớ gọi điện cho chị, chị sợ tiếng gơ cửa lắm”, tôi ra về ḷng dâng trào những cảm xúc lẫn lộn. Từ sâu trong đáy ḷng ḿnh tôi muốn bảo vệ cho chị và các con của chị !

Hai hôm sau, chị Tân gọi điện đến Văn pḥng Luật sư của tôi và bảo: “Chị nghe nói an ninh mời Luật hả ?, chị thấy phiền cho em lắm, cảm ơn em đă có ư tốt với gia đ́nh và cho chị từ chối lời đề nghị bào chữa miễn phí nha, có ǵ chị gọi lại”.

Mấy hôm nay tôi nghĩ nhiều đến thân phận của chị Tân và những thân phận khác đang chống chọi một cách yếu ớt vấn nạn cường quyền và bất công. Tôi chợt nhớ câu nói của một vị Luật sư: “nỗi ai oán trong ḷng dân đang kêu thấu tận trời xanh”. Một sự căm hờn và bế tắc !

Tôi lan man trong suy nghĩ về sự bất công, nạn cường quyền và lẽ công bằng. Kư ức về sự trải nghiệm trở về! Tôi nhớ trong suốt thời gian ḿnh làm Luật sư tôi đă từng nghe, từng thấy và từng tiếp xúc nhiều với những người đi t́m “Công lư”. Phải rồi, họ đă đến t́m tôi cũng như các Luật sư khác, họ trả tiền để hy vọng chúng tôi t́m lại sự công bằng cho họ. Nghĩ đến đây, tôi thấy hổ thẹn với chính ḿnh! Tôi đă làm được ǵ cho họ?. Trong xă hội đầy rẫy sự bất công, ḷng dân ai oán, tôi cũng là một nạn nhân trong xă hội đó ! Bản thân tôi cũng có những lúc im lặng và chịu đựng. Một sự sợ hăi bao trùm lên toàn bộ đời sống xă hội.

Mặc cho sự cường quyền chà đạp lên chính ḿnh.

Tại sao tôi lại hèn nhát thế ! C̣n bao nhiêu luật sư hèn nhát như tôi nữa ? nhắm mắt làm ngơ, sợ hăi không dám lên tiếng, mặc cho sự bất công, cường quyền xảy ra hàng ngày, hàng giờ trước mắt ḿnh !

Tôi không biết luật sư Nguyễn Văn Đài và luật sư Lê Thị Công Nhân đă làm những ǵ? Đúng hay sai? nhưng họ đă dám làm. Tôi thấy ḿnh nhỏ bé trước họ! Ư nghĩ ḿnh là một luật sư hèn nhát làm tôi ray rứt.

Cách đây cũng khá lâu, tôi có người anh là bác sỹ. Một hôm anh đi thẳng đến gặp tôi và nói: “Tao thấy báo chí đăng chiến dịch mùa hè xanh, sinh viên t́nh nguyện của trường Đại học X đă ‘thu gom” được 30 người lang thang, cơ nhỡ” anh dừng một lát rồi buột miệng nói “mẹ kiếp, con người chứ đâu phải rác rưởi ǵ mà nó bảo là thu gom”. Suốt buổi gặp hôm đó tôi không thể trả lời những câu hỏi của anh về “Nhân quyền” và “Dân chủ”. Nội dung đó dường như quá tầm hiểu biết của tôi. Ít hôm sau, có dịp đi nhà sách, tôi quyết tâm t́m kiếm các loại sách nói về “Nhân quyền” và “Dân chủ”. Tuyệt nhiên chẳng có loại sách nào nói về vấn đề đó cả. Loay hoay măi tôi cũng mua được một cuốn “Các văn kiện quốc tế về quyền con người”. Tôi nhận ra Việt Nam tham gia kư kết hầu hết những văn kiện này và kư từ rất sớm. Tất cả các quyền con người trong các văn kiện này đều đă được hiến pháp Việt Nam ghi nhận.

Suốt thời gian dài sau đó, tôi cố gắng t́m hiểu về nội dung của các chữ “Nhân quyền” và “Dân chủ”. Sau nhiều năm, nhiều lần tranh luận, tôi và người bạn thân của ḿnh – anh Ba Sai gon đă thống nhất với nhau: “Nhân quyền” là kết quả của tiến tŕnh văn minh của nhân loại và rằng nhân loại đă mất nhiều máu và nước mắt cho hai chữ này, c̣n dân chủ là cách thức để đạt đến nhân quyền”. Xă hội nào, nhà nước nào, chế độ nào, lư thuyết nhà nước nào, mô h́nh nhà nước nào cũng phải lấy “Dân chủ” làm tiêu chí của ḿnh. Chúng tôi cũng thống nhất với nhau “Vấn đề không phải là ghi nhận quyền con người trong hiến pháp hay tham gia kư kết các điều ước quốc tế mà vấn đề là tổ chức thực hiện các quyền được ghi nhận đó trong đời sống thực tiễn”. Đọc hiến pháp Việt nam tôi thấy cũng có nhiều điều tốt đẹp, nhưng tôi cũng thấy Bộ luật h́nh sự như “lưỡi kiếm sau lưng ḿnh”, nếu tôi thực hiện quyền của ḿnh không khéo có thể tôi trở thành một tên tội phạm.

Bẵng đi một thời gian không gặp, cách đây mấy tháng anh Ba sài g̣n đến thăm tôi. Anh nói nhiều về Câu lạc bộ nhà báo tự do và Bloger Điếu Cày. Anh bảo, không cần phải xa xôi, lư luận trừu tượng nhiều, anh chỉ đơn giản là lên tiếng bảo vệ lẽ công bằng cho những người dân của ḿnh. Chúng tôi lại tranh căi về “như thế nào là lẽ công bằng”, và mau chóng t́m được “định nghĩa” chung”: Lẽ công bằng có hai nội dung lớn. Một là, pháp luật phải có bản chất là ư nguyện của dân. Hai là, pháp luật phải được thực thi trên thực tiễn.

Anh Ba Sài G̣n bảo tôi nội dung số một lớn quá, chúng ta sẽ làm nội dung số hai, tức là làm sao cho pháp luật thực thi trên thực tiễn, anh bảo phải dùng công cụ truyền thông để hỗ trợ công việc của Luật sư. Anh đưa ra nhiều giải pháp và một sáng kiến thành lập một trang web “Ư kiến luật sư”, tại đó các Luật sư sẽ chia sẻ và ghi nhận lại kinh nghiệm bị công quyền coi thường và gây khó dễ như là một sức ép của giới luật sư và công luận lên án các nhân viên công quyền ấy. Ngoài ra các Luật sư sẽ dành một phần thời gian riêng của ḿnh để tư vấn miễn phí cho người dân …

Tiễn anh ra về, anh nheo mắt và cười đầy lạc quan. Tôi lại thấy ḿnh nhỏ bé và hèn nhát. Ư nghĩ tôi là một tên luật sư hèn nhát ám ảnh tôi, mấy ngày sau tôi gọi điện cho Anh Ba Sài G̣n và nói: “Tôi muốn cùng anh thực hiện ước mơ của ḿnh” anh bảo “Ok, chúng ta bắt đầu nhé”.

Sài g̣n ngày 06 tháng 05 năm 2008